4 Aug 2026, 17:21 UTC298 views15 reactionsread 6 August 2026 سزاوار، ناسزاوار
دکتر علی رواقی در مقالۀ «برخی از واژههای دشوارخوان شاهنامه» که در مقدّمۀ فرهنگ شاهنامه بازچاپ شدهاست (ص یکصد و هشتادوشش)، دربارۀ بیت «ای آنکه غمگنی [صحیح: غمّگین] و سزاواری/ واندر نهان...» نوشتهاند:
هر وقت این بیت را میخواندم و اگر در آن روزهای خوب و خوش جوانی، از روی اتّفاق کمی غمزده و غمگین بودم، احساس میکردم که رودکی روبهروی من نشسته است و به من دهنکجی میکند، چراکه از این بیت اینگونه ب…
❤11👍4
31 Jul 2026, 12:09 UTC772 views22 reactionsread 6 August 2026 چرخ دیبا و تصحیح بیتی از منوچهری
در دیوان منوچهری بیتی هست که در سه چاپ دیوان او به این سه صورت ضبط شدهاست:
دبیرسیاقی
به زیر پرّ قوش اندر، همه چون چرخ دیباها
به پرّ کبک بر، خطّی سیه چون خطّ مُحبرها
شیری
به زیر پرّ قوش اندر، همه چون [جَزع] دیباها
به پرّ کبک بر خطّی سیه چون خطّ مُحبرها
آبادیان-
به زیر برج قوس اندر همه چون چرخ دیباها (؟)
به پرّ کبک بر خطّی سیه چون خطّ محورها (؟)
یکی از اشکالات در فهم این بیت دریافتنِ …
👍16❤6
23 Jul 2026, 15:13 UTC≈1,840 views21 reactionsread 6 August 2026 ای آنکه غمّگین و سزاواری
(این یادداشت از نتایج تصحیح مشترک اشعار رودکی با آقای علی علیدوست است. از آقای عرفان چوبینۀ بهروز که در نگارش این یادداشت از مشورتشان بهرهمند بودهام سپاسگزارم.)
یکی از اصلیترین موانع در تصحیح متون کهن تسامح در فهم ابیات و عبارات و قناعت به برداشتهای تقریباً هماهنگ با ظاهر عبارات است؛ به این معنی که گاه مصحّحان معنای عبارتی را حدس میزنند و اگرچه آن معنا با ظاهر عبارات تناسب دقیق ندار…
👍13❤8
13 Jul 2026, 06:04 UTC791 views29 reactionsread 6 August 2026 Forwarded from @farhang_honar_irannPhoto
@farhang_honar_irann
#شهرام_آزادیان
(۱۸ آذر ۱۳۵۱ - ۲۲ تیر ۱۴۰۲ #تهران)
نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه.
پن: استناد به سنگمزار.
❤29
8 Jul 2026, 14:11 UTC925 views10 reactionsread 6 August 2026 File
دربارۀ واژۀ «ساد» و چگونگی راه یافتن آن به شاهنامه
منتشرشده در یکی ارموی مرد شهنامهدان (جشننامۀ چهلوپنجسالگی دکتر سجّاد آیدنلو)
در این مقاله نشان دادهام که واژۀ «ساد»، که زندهیاد خالقی مطلق آن را دستکم در دو بیت شاهنامه وارد کردهاند، احتمالاً نخستین بار در آثار نظامی، یا همروزگاران او، به کار رفته و از راه این آثار به فرهنگهای لغت راه یافته و از آنجا وارد فرهنگهای شاهنامه شده و به تصحیحهای شاهنامه راه ی…
❤8👍2
19 Jun 2026, 13:52 UTC653 views9 reactionsread 6 August 2026 منوچهری و رودکی، و تذکّری دوباره دربارۀ ضبط دشوارتر
(از آقای عرفان چوبینۀ بهروز که در گشودن گره این بیت از مشورتشان بهرهمند بودهام بسیار سپاسگزارم.)
پیش از این نوشتهام که بسیاری از مصحّحان قاعدۀ ضبط دشوارتر را به شیوهای سادهانگارانه به کار میبرند و این موجب میشود که گاه ضبط غلط یا دستکاریشده، بهتصوّر دشوارتر بودن، وارد متن شود. در اینجا به یکی از مواردی میپردازم که در آن، تشخیص بین ضبط دشوارتر و ضبط دستکا…
❤5👍4
19 Jun 2026, 13:52 UTC≈1,100 views19 reactionsread 6 August 2026 [ادامه از فرستۀ نخست.]
این بار، برای آنکه بدانیم چگونی «رودکی» به «لوکری» تبدیل شده و سپستر «کرکری» ایجاد شده، باید ذهن کاتب را بخوانیم. کاتبی (یا گردآورندۀ جنگ یا سفینهای) این مصراع را میخواند:
وان ضریر پارسی وان رودکیّ چنگزن
اوّلین چیزی که از «ضریر پارسی» به ذهن او میرسد آیا آن است که «این نام شاعری است که من نمیشناسمش»؟ (کما اینکه با وجود تحقیقات چندین مصحّح و پژوهشگر، ما هم هنوز مطمئن نیستیم که این …
❤8👍8👎3
27 May 2026, 13:45 UTC930 views17 reactionsread 6 August 2026 بازنگری در یکی از سنّتهای شعری قدیم و تصحیح بیتی از فرّخی سیستانی
پیشتر، در مقالهای با عنوان «بازنگری در یکی از سنّتهای شعری قدیم بر پایۀ شاهنامه» که در یادنامۀ زندهیاد ابوالفضل خطیبی منتشر شد، نشان دادهبودم که این تصوّر عمومی که شعر خراسانی از نظر وزنی سنگین و کمتحرّک است تصوّری نادرست است. در واقع آنچه موجب میشود خوانندۀ امروزی روانی و تحرّک وزن شعر خراسانی را درنیابد آن است که تصوّر میکند حرکات روانساز…
❤14👍3
21 May 2026, 09:53 UTC916 views39 reactionsread 6 August 2026 اندر فواید عزلت و یادی از روانشاد علیمحمّد هنر
دیروز یکی دیگر از چهارشنبههای دیدار میراث مکتوب برگزار شد (که شاید آخرینشان باشد، ولی امیدوارم چنین نشود) و بار دیگر به من یادآوری شد که برای چون منی عزلت نه ضرور، که از اوجب واجبات است. کسی که یک گوشش در نیست و یکی دروازه (و خوشا به احوال آنان که چنینند) بهتر است آنچه درونش را میخراشد نبیند و نشنود. البتّه هر کسی از دیدن تبعیض میرنجد و راهی که من یافتهام این است…
❤30👍9
17 Feb 2026, 15:12 UTC≈1,160 views33 reactionsread 6 August 2026 File
نالۀ بلبل، از فردوسی تا عارف
یکی از اثرگذارترین تصاویری که عارف قزوینی در اشعار خود ساخته، تصویر بلبلی است که در غم جوانان وطن به سایۀ گل خزیدهاست. گمان میکنم عارف این تصویر را متأثّر از این ابیاتِ خطبۀ داستان رستم و اسفندیار ساختهاست (شاهنامه، بهتصحیح خالقی مطلق، ج۵، ص٢٩٢):
که داند که بلبل چه گوید همی؟
به زیر گل اندر چه موید همی؟...
همی نالد از مرگ اسفندیار
ندارد جز از ناله زو یادگار
با این حال عارف پا را چند پ…
❤28👍4👎1
15 Feb 2026, 09:43 UTC≈1,060 views14 reactionsread 6 August 2026 Forwarded from @somethingaboutliterature
برای نخستین بار نفیسی به استناد دو سفینه، این رباعی را از رودکی دانسته اما نفیسی در چاپ نخست، به دلیل استفاده «دماغ» به معنی بینی انتساب این رباعی به رودکی را بسیار ضعیف دانسته است. (نفیسی، ۱۳۱۹, ۱۰۳۸)
سپس در جامع التواریخ در وقایع سال ۶۹۳ فقط بیت دوم این رباعی توسط درویشی، به صدر جهان گفته شد.
«روزی درویشی برسرِ بازار عنان صدرالدّین بگرفت و گفت:
شعر: بوی جگر سوخته عالم بگرفت/ گر نشنیدی زهی دماغی که تراست»
آقای میرا…
❤14
15 Feb 2026, 07:36 UTC690 views18 reactionsread 6 August 2026 Forwarded from @tarikhfarhanghonariranzamin
در رهگذر باد چراغی که تو راست
ترسم که بمیرد از فراغی که تو راست
بوی جگر سوخته عالم بگرفت
گر نشنیدی، زهی دماغی که تو راست
#رودکی
سرودههای رودکی؛ پژوهشِ علی رواقی؛ فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ ۱۳۹۹: ۴۰.
https://t.me/tarikhfarhanghonariranzamin
❤18
Showing the 12 most recent of 20 posts we hold for @QalamAndaz. View and reaction counts are the latest single reading for each post, not a live figure, and a recent post is still accumulating both. A view count marked ≈ was rounded by Telegram before we ever saw it — t.me prints views in full below 1,000 and to three significant figures above, so ≈1,200,000 means somewhere between 1,150,000 and 1,249,999. Unmarked counts are exact. Text is reproduced from the public post preview and truncated for length.