24 Jul 2026, 13:11 UTC≈379 views2 reactionsread 6 August 2026 وجود چندین زبان و گویش در یک سرزمین، نه نشانهٔ چندپارگیِ هویتی، و نه امری استثنایی است؛ بلکه ویژگی سِرِشتیِ بسیاری از جوامع تاریخی است.
ایران در مقام یکی از حوزههای تمدنی جهان، همواره زیستبوم زبانیِ چندلایه داشته است؛ از فارسی بهعنوان زبان ملی و زبان مشترک نوشتاری و ارتباطی، تا زبانها و گویشهای بومی که در مناطق گوناگون نسلبهنسل منتقل شدهاند.
زبان فارسی در گذر سدهها نقشی فرامنطقهای در تاریخ ایران ایفا کرده …
Signed Χοršīd Sabūri
16 Jul 2026, 13:52 UTC≈905 views30 reactionsread 6 August 2026 گاهی در تحلیلهای نوین و برگرفته از جامعهشناسی غربی، به اشتباه از ایران به عنوان کشوری با «قومیتها و نژادهای مختلف» یاد میشود. اما یافتههای دانش ژنتیک و انسانشناسی تاریخی حقیقت دیگری را آشکار میکنند؛ در فلات ایران اساساً تفکیک بیولوژیکی وجود ندارد. ما با یک پیوستار ژنتیکی یکپارچه روبرو هستیم و آنچه در این جغرافیا دیده میشود، نه تکثر قومی، بلکه صرفاً «تنوع در گروههای زبانی» است. با پذیرش این واقعیت علمی، این…
Signed Χοršīd Sabūri
14 Jul 2026, 05:53 UTC≈1,230 views19 reactionsread 6 August 2026 به فراخور ۲۲ تیر ماه، روز بزرگداشت محمد بن موسی خوارزمی
از دیدگاه زبانشناسی تاریخی، واژهٔ الگوریتم (Algorithm) نمونهای برجسته از فرایندهای وامگیری زبانی، سازگاری آوایی و بازتحلیل واژگانی است.
خاستگاه این واژه به نام محمد بن موسی خوارزمی، دانشمند ایرانی سدهٔ سوم هجری، بازمیگردد. نسبتِ جغرافیایی او در عربی به صورت "الخوارزمی" ثبت شد؛ اما هنگام ترجمهُ آثار او به لاتین در اروپای سدههای میانه، این نام با الگوهای آو…
Signed Χοršīd Sabūri
2 Jul 2026, 05:33 UTC≈1,720 views39 reactionsread 6 August 2026 Photo
کتاب تاجیکها، ایرانیان شرقی نوشتهُ دکتر ریچارد فولتس، با ترجمهُ اینجانب، از سوی انتشارات مروارید بهچاپ رسید.
برای خرید کتاب، بنگرید به تارنمای انتشارات مروارید در نشانی زیر:
https://morvarid.pub/%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%DB%8C%D8%A7%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%B4%D8%B1%D9%82%DB%8C
#خورشید_صبوری
@beyondlinguistics
Signed Χοršīd Sabūri
19 Jun 2026, 11:32 UTC≈1,460 views22 reactionsread 6 August 2026 خویشاوندی زبانی را دبیره (خط) و نظام نوشتاری تعیین نمیکند. یک زبان ممکن است در طول تاریخ خود چندین بار دبیرهاش را تغییر دهد، بیآنکه جایگاه تبارشناختی آن در میان خانوادههای زبانی دگرگون شود. آنچه وابستگی یک زبان به یک خانوادهٔ زبانی را مشخص میکند، ساختار دستوری موروثی، واژگان بنیادین، دگرگونیهای آوایی منظم و تداوم تاریخی آن است، نه الفبایی که برای نوشتن آن به کار میرود.
فارسی نمونهای روشن از این واقعیت است. ا…
Signed Χοršīd Sabūri
18 Jun 2026, 08:30 UTC≈1,280 views22 reactionsread 6 August 2026 Photo
جام زرین کولاوبا، یافتشده در یک کورگان (گورپشته) سکایی در کریمه؛ یادگاری از سکاها، یکی از مهمترین گروههای ایرانیزبانِ جهان باستان
سکاها به زبانهایی از شاخهٔ ایرانیِ خانوادهٔ هندواروپایی سخن میگفتند و زبانهای آنان در زمرهٔ زبانهای ایرانی شرقی جای میگیرد.
از آنجا که نوشتارهای سکایی بسیار اندک هستند، زبانشناسان برای بازسازی زبان و کیستی سکاها به نامها، گزارشهای یونانی و یافتههای باستانشناختی تکیه میکنند…
Signed Χοršīd Sabūri
14 Jun 2026, 06:19 UTC≈1,300 views25 reactionsread 6 August 2026 Photo
تخت رستم، ولایت سمنگان، شمال افغانستان
یکی از شگفتانگیزترین یادگارهای بودایی؛ بنایی صخرهتراش که احتمالاً میان سدههای چهارم تا هفتم م. در دل سنگ کنده شده است. این مجموعه شامل استوپه، حجرههای رهبانی و فضاهای آیینی، نشان میدهد که پیش از اسلام، این ناحیه بخشی از حوزهٔ فرهنگی و دینی بوداییِ باختر (بلخ) بوده است.
نام «تخت رستم» اما برآمده از حافظهُ عامیانهٔ متأخر است. در فرهنگ بومی، این مکان با رستم و تهمینه پیوند دار…
Signed Χοršīd Sabūri
4 Jun 2026, 13:41 UTC≈1,310 views21 reactionsread 6 August 2026 Photo
بخشی از قرآن به خط یک بانوی مسلمان چینی به نام اَمَتالله نور علم دختر رشید مربوط به سدهُ هفدهم (۱۶۴۳) در شهر خانبالغ (پکن کنونی).
این نسخهُ خطی نادر و نفیس به خط سینی (صینی)، گونهای از خط ریحان با سبک چینی-اسلامی، نوشته شده، اندازهُ هر برگ آن ۲۴ در ۱۵/۳ سانتیمتر است و هماکنون در مجموعه دیوید (The David Collection) در کپنهاگ دانمارک نگهداری میشود.
#خورشید_صبوری
@beyondlinguistics
Signed Χοršīd Sabūri
1 Jun 2026, 14:04 UTC≈1,420 views33 reactionsread 6 August 2026 Photo
یک مرد نورستانی و پسرش؛ شرق افغانستان
جدا از رنگ روشن چشمان و موهای این پدر و پسر، زبان نورستانیها نه ایرانی است و نه هندی و امروزه برخی زبانشناسان این زبانها را سومین شاخهٔ مستقل خانوادهٔ زبانهای هندوایرانی میدانند.
میان مردم درههای همسایه در نورستان، درک متقابل زبانی وجود ندارد و دستکم شش زبان نورستانی کاتی، پراسونی، وایگلی، اشکونو، ترگامی و زمیاکی شناسایی شدهاند. حدود ۸٪ از واژههای نورستانی ریشهای ناشنا…
Signed Χοršīd Sabūri
16 Apr 2026, 08:41 UTC≈1,250 views14 reactionsread 6 August 2026 File
دونالد ویتکامب، باستانشناس و استاد دانشگاه شیکاگو در این مقاله به بررسی سیر تاریخی و توالی شکلگیری بنادر ایرانی در خلیج فارس در دورۀ اسلامی پرداخته است. وی با تکیه بر دادههای باستانشناسی، گزارشهای حفاری و بازخوانی منابع تاریخی نشان داده که بنادر ایرانی نقاطی منفرد و ایستا نبودهاند و در یک زنجیره تاریخی پویا پدید آمده و همگام با جابهجایی مراکز قدرت، بازرگانی و مسیرهای دریانوردی دگرگون شدهاند.
مقاله با تحلیل …
Signed Χοršīd Sabūri
6 Apr 2026, 12:22 UTC≈1,040 views18 reactionsread 6 August 2026 امیدوار به آینده و آرزومند تندرستی برای ایرانیان
پاینده ایران
Signed Χοršīd Sabūri
26 Feb 2026, 03:32 UTC≈1,460 views29 reactionsread 6 August 2026 Video
بزرگا مردا که او بود... .
#عبدالمجید_ارفعی
@beyondlinguistics
Signed Χοršīd Sabūri
Showing the 12 most recent of 20 posts we hold for @beyondlinguistics. View and reaction counts are the latest single reading for each post, not a live figure, and a recent post is still accumulating both. A view count marked ≈ was rounded by Telegram before we ever saw it — t.me prints views in full below 1,000 and to three significant figures above, so ≈1,200,000 means somewhere between 1,150,000 and 1,249,999. Unmarked counts are exact. Text is reproduced from the public post preview and truncated for length.
